تبلیغات
صالحین شهرک امام حسین شیراز - نقدی بر نحوه ی معرفی کتاب ریشه های انقلاب ایران در جلسه حلقه های صالحین شب دوازدهم بهمن 92
صالحین شهرک امام حسین شیراز
ان الارض یرثها عبادی الصالحون zqz.ir/iq
منوی اصلی
مطالب پیشین
موضوعات وبلاگ
وصیت شهدا
وصیت شهدا
لینک دوستان
پیوندهای روزانه
نویسندگان
نظرسنجی
آیا مایل به همکاری با این وبلاگ هستید؟ بیش از یک گزینه هم می توانید علامت بزنید







آمار وبلاگ
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • کل بازدیدها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین به روز رسانی :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل مطالب :
درباره

صالحین شهید خورشیدی
مسجد جامع
شهرک امام حسین(س)
شیراز



امام خامنه ای:

"امروز اینترنت و ماهواره
و وسایل ارتباطىِ
بسیار متنوع وجود دارد
و حرف، آسان
به همه جاى دنیا مى‌رسد.
میدان افکار مردم و مؤمنین،
عرصه‌ى کارزار تفکرات گوناگون است.

امروز ما در یک میدان جنگ
و کارزار حقیقىِ فکرى قرار داریم.

این کارزار فکرى
به‌هیچ‌وجه به زیان ما نیست؛
به سود ماست.



اگر وارد این میدان بشویم

آنچه را که
نیاز ماست - از مهمات تفکر اسلامى

و انبارهاى معارف الهى
و اسلامى - بیرون بکشیم
و صرف کنیم، قطعاً بُرد با ماست؛


لیکن مسأله این است که
ما باید این کار را بکنیم."


*******************
مسأله این است که
ما باید این کار را بکنیم.****
*********




هدف از شجره طیبه صالحین

تربیت انسان مومن، بصیر، مجاهد، فعال، انقلابی و دارای موضع از اهداف اصلی و اساسی شجره طیبه صالحین است. صالحین در واقع، بمنزله هموار کردن مسیر ظهور امام عصر (عج) ، کادرسازی دوباره برای انقلاب و نیز جریان‌سازی فرهنگی در کشور، با هدف غالب شدن رویکرد فرهنگی در تشکل‌های فرهنگی، دینی است.

شجره طیبه صالحین، به معنای اخص، در صدد راه‌اندازی حلقه‌های تربیتی در مسجد، با هدف ایجاد یا تغییر رفتار در مخاطبان، مبتنی بر مکتب تربیتی اهل بیت عصمت و طهارت (علیهم السلام) می‌باشد، اما صالحین به معنای عام، به فعال سازی، رونق و احیای مساجد شیعه در آخر الزمان می‌اندیشد.
بقیه را در لینک های روزانه بخوانید
جستجو


آرشیو مطالب
صفحات مجزا
لوگوی دوستان

ابزار و قالب وبلاگ

کاربردی
ابر برچسب ها
دانلود شناسنامه حامد زمانی ,  ایجاد سایت صالحین ,  معجزات خدا در انقلاب اسلامی ,  شهید علیرضا محمودی ,  ولادت ,  ایام فاطمیه امسال از شنبه 24 اسفند 1392 آغاز و تا 14 فروردین 139 ,  متن کامل خطبه غدیر ,  عید اضحی ,  امام باقر(ع) ,  کنکور حوزه بدون ثبت نام ,  روز دخت ,  شب آغاز امامت حضرت امام مهدی(عج) ,  عید ,  جنایت پهلوی ,  چادر ,  ترجمه فارسی خطبه غدیر ,  میدان شهدا ,  جمه سیاه ,  حدیث ,  قربان ,  شهادت ,  پورتال صالحین فارس ,  شهید 13 ساله ,  FarsSalehin ,  پهلوی ,  چهارمین شب اکران فیلم های عمار ,  امام محمد باقر(ع) ,  عفت ,  قرآن ,  امام صادق(ع) ,  خبر فوری ,  17شهریور ,  قیام ,  ایرانی می خرم ,  عید قربان ,  دانلود فایل های متنی و صوتی خطبه غدیر ,  نقد محتوایی فیلم راننده ,  قیام خونین ,  روز داروساز ,  حجاب ,  داروسازی ,  برترین حجاب ,  ایرانیم ایرانی می خرم ,  حیا ,  حضرت معصومه(س) ,  آموزش مداحی ,  استقبال از شهید گمنام در شهرک ,  رازی ,  ایرانی ام ,  پیام تبریک , 
ارسال شده در چهارشنبه 16 بهمن 1392 ساعت ساعت 20 و 07 دقیقه و 34 ثانیه توسط صادق صالح




نقدی بر نحوه ی معرفی کتاب ریشه های انقلاب ایران

در جلسه حلقه های صالحین شب دوازدهم بهمن 92



بسم الله الرحمن الرحیم
از آنجا که هر ساله برای بازشناسی و چرایی انقلاب شکوهمند اسلامی فرصتی به نام دهه ی فجر ایجاد شده است؛  جلسه های صالحین بسیج در این مسیر پیشتاز واکاوی مباحثه ای تاریخ انقلاب اسلامی می تواند باشد.
در جلسه ی صالحین جمعه شب که شب دوازدهم بهمن 92 بود، کتاب ریشه های انقلاب ایران نوشته ی پروفسور نیکی آر. کدی استاد تاریخ دانشگاه کالیفرنیاتوسط یکی از اعضاء به صورت گرته برداری مطرح شد که گرچه  حق مطلب را برای باز شناسی انقلاب اسلامی و ریشه های آن ادا نمی کرد، اما تلنگری برای دوستان انقلاب اسلامی بود تا به تحقیق و جستجو بپردازند تا انقلاب و ریشه های آن را آنگونه که بود بشناسند و معرفی کنند.
در جلسه صالحین گرچه جسته و گریخته حاشیه هایی به دیدگاه های نویسنده زده می شد، اما تابوی محقق و استاد دانشگاه بودن این نویسنده ی زن آمریکایی سایه بر حاشیه ها می انداخت و همچنان او تحسین و تمجید می شد.
دوستی که به معرفی کتاب می پرداخت چنان او را معرفی می کرد که انگار رو\ه گارودی است.
بله روژه گارودی که در مهد لیبرالیسم و به اصطلاح آزادی خواهی فرانسه به خاطر پرده برداری از راز های هلوکاست دروغین صهیوننیسم جهانی، محاکمه و زندانی شد.

با معرفی خانم کدی نویسنده ی ریشه های انقلاب ایران پیش از معرفی کتاب در مخاطب بذر اعتماد به قلم و دیدگاه او کاشته شد.
وقتی معرفی کتاب و برداشت های نویسنده از زمینه های انقلاب مطرح شد، معلوم شد که آن چنان هم که باید انقلاب را نشناخته است. مهمترین نکته ای که در جلسه ی صالحین به عنوان نقد بر دیدگاه های  نویسنده مطرح شد؛ اعتقاد به امام دوازدهم و انتظار فرج و ظهور آن عدالت گستر جهانی بود.
او نگفته بود که در بینش اعتقادی مسلمانان، انتظار فرج انتظار قدرت اسلام است.
پیش از جلسه ی صالحین  مطلبی را از کتاب پیرامون انقلاب اسلامی نوشته ی متفکر شهید استاد مرتضی مطهری را متناسب با بحث هفتگی آسیب شناسی  امر به معروف و نهی از منکر آماده کرده بودم اما در این جلسه به خاطر بحث های دهه ی فجر مطرح نشد.
البته آنچه در جلسه می گذشت، چیزی نبود جز شرح و بسط و تحلیل بزرگترین نهی از منکر عصر ما که نفی سلطه ی اجانب و طاغوت ها بود.
آری حرکت امام خمینی چیزی جز نفی طاغوت ها و خوی استکباری آنها نبود.  و این خود در راستای امر به معروف و نهی از منکر بود.

به هرحال
این بگو مگوهای جلسه صالحین بهانه ای برای تحقیق در مورد ریشه های انقلاب شد.

نتیجه ی این پزوهش و جستجو در فضای مجازی این شد که صفحاتی از وب را برای پژوهشگران تارسخ انقلاب اسلامی معرفی کنم.
ابتدا شما را دعوت می کنم که مطالعه کتابی از استاد شهید مطهری
کتاب آینده انقلاب اسلامی ایران
دیباچه ی این کتاب که با شعری از مطهری برای انقلاب شروع شده است مزین به متن خیر مقدم او به رهبر کبیر انقلاب اسلامی است که در روز دوازدهم بهمن 57 در بهشت زهرا توسط خود ایشان قرائت شد.

فهرست مطالب این کتاب هم به قرار زیر است:(برای مطالعه هر کدام روی آن کلیک راست و در  NEW TAB مطالعه بفرمایید)
Skip Navigation Links.
شناسه کتاب
Expand دیباجه دیباجه
Expand اهداف روحانیت در مبارزات*  اهداف روحانیت در مبارزات*
Expand مفهوم آزادی عقیده مفهوم آزادی عقیده
Expand تحلیل انقلاب ایران (1) تحلیل انقلاب ایران (1)
Expand تحلیل انقلاب ایران (2) تحلیل انقلاب ایران (2)
Expand آینده انقلاب اسلامی ایران آینده انقلاب اسلامی ایران
Expand بخش ضمیمه: آزادی عقیده بخش ضمیمه: آزادی عقیده

این شما و این هم فرصتی برای مطالعه ریشه های انقلاب از زبان ایدئولوگ بزرگ انقلاب اسلامی که حضرت امام خمینی آثارش را بدون استثنا مفید برای جوانان معرفی کرده اند.

و اما ریشه های انقلاب از زبان دیگران هم خود دنیایی است که مطالعه ی آن خیلی مفید است.
همین کتاب ریشه های انقلاب ایران نوشته ی پروفسور نیکی آر. کدی استاد تاریخ دانشگاه کالیفرنیا
از نمونه های این مورد است.

برای مطالعه بقیه ی این تحقیق روی ادامه ی مطلب کلیک بفرمایید




در کتابخانه مرکزی دانشگاه صنعتی شریف این کتاب اینگونه شناسنامه دار شده است:

ریشه‌های انقلاب ایران

كدی، نیكی

  1. شماره راهنما: DS 316 .3 .K4219
  2. پدیدآور: كدی، نیكی Keddie, Nikki R
  3. عنوان:ریشه‌های انقلاب ایران / تألیف نیكی آر. كدی؛ ترجمه عبدالرحیم گواهی.
  4. ناشر:تهران : قلم، 1369.
  5. توصیف ظاهری:447 ص
  6. یادداشت:عنوان اصلی:Roots of Revolution: an interpretive history of modern Iran
  7. یادداشت:كتاب حاضر ترجمه‌ای است ازكتابRoot of revolutionاثرNikki,R. Keddieنیكی آركدی كه فصلی ازآن نیزتوسط ریچاردبه رشته تحریردرآمده است
  8. موضوع:ایران-- تاریخ-- انقلاب اسلامی، 1357 - -- علل.


اما در باشگاه اندیشه نقد و تحلیل این اثر در چهار قسمت تحت عنوان از مبارزه «در مرکزیت غرب» تا مبارزه با «مرکزیت غرب»


در اولین قسمت از مبارزه «در مرکزیت غرب» تا مبارزه با «مرکزیت غرب»(1) نویسنده زن آمریکایی هم تا حدودی معرفی شده است اما مهمتر از همه معرفی درست دیدگاه های او و تحلیل دیدگاههای او و سپس نقد اثر اوست که ان آخری از ضروری ترین فعالیت در عرصه ی مطالعه ی آثاری از این دست است.
از میهمانان عزیز و صالحین فرهیخته انتظار است که با نگاه تیز بینانه به موارد بالا و موارد ی که در ادامه می آید بپردازدند و برای ورود به بحث  از نظر دادن طفره نروند

ببینید:






از مبارزه «در مرکزیت غرب» تا مبارزه با «مرکزیت غرب»(1)

مقدمه

انقلاب اسلامی ایران، مهم ترین جنبش اسلامی معاصر است که نماد و مظهر اسلام گرایی در عصر حاضر به شمار می آید.

 این انقلاب، حرکتی بود که به جهت ویژگی های خاص و منحصر به فرد خود، تعجب و شگفتی تمام اندیشمندان غربی را برانگیخت و «وجدانهای غربی را در دو بعد (دولتی و مردمی) تکان داد»[1] و «به صورت معمایی برای تحلیلگران سیاسی و اجتماعی... جلوه گر شد».[2] در آن زمان «غربی ها فکر نمی‏کردند که از یک نهاد علمی ـ سنتی که به گمان آنها یکی از نهادهای جمود و فرو رفتن در فضاهای علمی و روحی است، مردی بیرون بیاید که انقلابی بزرگ را رهبری کند و دولتی هم آهنگ با زمانه تأسیس کند.»[3]

ویژگی های مذکور باعث شد که این حرکت بیش از پیش مورد توجه اندیشمندان غرب و شرق قرار گیرد و همه سعی در تبیین و تحلیل آن داشته باشند؛ حتی به دلیل نقش اساسی مذهب در این حرکت، بعد از انقلاب اسلامی تعداد محققان علاقمند به مطالعه راجع به شیعه دوازده امامی نیز به صورت فزاینده ای گسترش یافت.[4] از جمله این محققین غربی که یکی از اولین آثار در مورد انقلاب اسلامی را به رشته تحریر درآورد، پروفسور نیکی آر. کدی استاد تاریخ دانشگاه کالیفرنیا است.

کدی در دهه 1930 در نیویورک به دنیا آمده و دوران کودکی را در آنجا گذرانده است. وی پس از اتمام تحصیلات در مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد، در دهه 1950 جهت تحصیل در مقطع دکترا به دانشگاه برکلی رفته است. وی از آنجا که احساس می کرد مسأله جهان سوم نیازمند بحث های بیشتری است و توجه کافی به آن نشده است ـ به رغم این که پروفسور مورد علاقه اش در دانشگاه برکلی، آقای جوزف لِوِنسون[5]، در رشته تاریخ چین بود ـ تصمیم می گیرد تحصیلات خود را در رشته تاریخ خاورمیانه ادامه دهد. وی مطالعات خود را روی ایران متمرکز می کند. در آن زمان، در دانشگاه برکلی، هیچ دانش آموخته ای در زمینه تاریخ خاورمیانه وجود نداشته است. لذا وی آموختن زبان فارسی را آغاز می کند و سپس رساله دکترای خود را با عنوان «تأثیر غرب بر تاریخ اجتماعی ایران مدرن»[6] می نویسد.

وی در تألیف کتاب ریشه های انقلاب ایران از این رساله استفاده کرده است.[7]

کدی هم اکنون استاد تاریخ دانشگاه کالیفرنیا و یکی از معروفترین ایران شناسان غربی است که آثار بسیار زیادی در مورد ایران دارد.[8]
 در بین موضوعات مورد تحقیق ایشان، مسأله جنبش ها و حرکت های سیاسی ـ اجتماعی در ایران، بخش قابل توجهی را به خود اختصاص داده است.

هدف این مقاله تبیین و بررسی نظریه کدی در مورد انقلاب اسلامی سال های 1979ـ 1978 می باشد.

در این مقاله برای تبیین نظریه کدی پیرامون انقلاب اسلامی ایران، عمدتاً از سه اثر ایشان پیرامون انقلاب در ایران استفاده شده که عبارتند از:

1. ریشه های انقلاب ایران، ترجمه عبدالرحیم گواهی، چ3، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1381.
2. مطالعه تطبیقی انقلاب های ایران، ترجمه فردین قریشی، مندرج در: متین، س 1، ش 1، 1377.
3. چراییِ انقلابی شدن ایران، ترجمه فردین قریشی، متین، س 1، ش 2، 1378.[9]
نگارنده کوشش نموده تا با بررسی کامل این سه اثر و نگاهی اجمالی به سایر آثار مرتبط با بحث انقلاب ایران، تبیین دقیق و صحیحی از نظریه ایشان در مورد علت وقوع انقلاب اسلامی ایران ارائه دهد.[10]

أ) ماهیت انقلاب اسلامی از نظر کدی
خانم نیکی کدی معتقد است «انقلاب ایران پدیده ای بود که حتی با الگوها و انتظارات کسانی که از اوضاع ایران به خوبی مطلع بودند نیز سازگار نبود. برای اولین بار بود که یک رهبر مذهبی جا افتاده، سردمدار پرشور یک انقلاب علیه یک حکومت سلطنتی مدعای حقانیت شود». وی انقلاب ایران را یک انقلاب مذهبی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و... می داند و معتقد است که نمی توان آن را در یکی از موارد فوق منحصر کرد (الف، ص 15) زیرا ترکیب نارضایتی های اقتصادی، اجتماعی و سیاسیِ شکل گرفته در طول دهها سال، با پیوند اسلامی اصیل توده های عظیم مردم همراه با تفسیر جدید دین که توجیه کننده ایده های انقلابی بود، آمیخته شد و در سطح وسیعی گسترش یافت و موجب انقلاب شد. (الف، ص 16)
نارضایتی های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی + اسلام توده های مردم با تفسیر جدید انقلابی دین = انقلاب

با توجه به نمودار بالا، جهت تبیین دقیق نظریه کدی، دو بحث لازم است روشن شود:

1. اسلام و تفسیر جدید انقلابی دین که کدی از آن به احیای اسلامی اخیر ایران تعبیر می کند؛
2. نارضایتی های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی در قرون 19 و 20.
.................
...اصل مقاله را
اینجا ببینید.......
.........
........ و اما...


3. خلاصه نظریه

به طور کلی کدی معتقد است رابطه اقتصادی ـ سیاسی ایران با غرب در دوران قاجار موجب نارضایتی های فراوان اقتصادی ـ اجتماعی شد و نوعی احساس نفرت از غرب و حس ضد امپریالیستی در ایرانیان پدید آورد. از طرف دیگر، ایرانِ دوران قاجار به دلیل موقعیت جغرافیایی و ممانعت نیروهای سنتی، یعنی قبایل، علما، تجار و ملاکین، و شخصیت و تفکر سلاطین قاجار، نتوانست به نوسازی و توسعه معتنابهی برسد. این عقب افتادگی، احساس نیاز به نوسازی را تشدید کرد؛ لذا در دوران پهلوی، نوسازی به شکل شتابان انجام شد. نوسازی شتابان، نارضایتی اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ایجاد کرد و از آنجا که این نوسازی به ویژه در دوران محمدرضاشاه وابسته به غرب بود، همراه با برخی اقدامات دیگر ضد مردمی غربی ها در ایران مثل کودتای 28 مرداد، موجب تقویت و افزایش حس ضد غربی در ایران شد. این احساسات ضد غربی موجب تمایل به بازگشت به پایگاه های قدیمی، یعنی هویت اصیل ایرانی و اسلام ناب شد. در نهایت وجود این احساسات همراه با اعتقادات شیعی، اعتقاد باستانی به ثنویت خیر و شر و اقدامات ضد رژیم نیروهای مذهبی و غیر مذهبی و سرکوب نیروهای غیر مذهبی و در نهایت نقش ویژه امام خمینی (با جذابیت های کاریزماتیک و جهان بینی مانوی[16]) موجب پدیدآمدن انقلاب اسلامی شد.

ب) نقد و بررسی نظریه کدی
از آنجا که کدی یک مورخ و استاد تاریخ است، عمده آثار وی به ویژه آثار مورد نظر در این مقاله، صبغه تاریخی دارد. ایشان در بررسی واقعه انقلاب اسلامی ایران، سیر تحولات تاریخی منجر به انقلاب را مورد توجه قرار داده و فاقد دید نظری خاصی است؛ لذا نظریه پردازی به معنای خاص ندارد.[17] بر همین اساس خود ایشان معتقد است که انقلاب اسلامی می تواند با نظریه منحنی J و نظریه مارکسیستی و نظریه گونه شناسی کرین برینتون تبیین شود. (ب، ص 307 ـ 305) هرچند این نظر کدی توسط برخی از نویسندگان مورد انتقاد قرار گرفته است. معدل در نقد تطبیق انقلاب با نظریه مارکسیتی معتقد است به رغم ادعای کدی ـ که مدعی بود در ایران روابط تولید دستخوش دگرگونی هایی شد که فراتر از قابلیت انواع قدیمی قدرت سیاسی و سازمان حکومتی در لحاظ کردن نظم اقتصادی جدید است ـ نظام اقتصادی و حکومت در دوره پیش از انقلاب بسیار هماهنگ بودند.[18]

کدی در کار تاریخی خود به استفاده از روش تحقیقی خاصی اشاره ندارند؛ ولی بررسی کلی این آثار حاکی از استفاده عملی از برخی شیوه ها و حاکمیت چند امر مهم بر تحقیق و شیوه تحقیقی ایشان است که این حاکمیت موجب وجود پیش فرض هایی در ذهن ایشان شده است. این پیش فرض ها نیز موجب ظهور اشتباهات فراوانی در تحلیل ایشان از انقلاب اسلامی شده است. در این بخش، این روش ها و پیش فرض های حاکم بر تحقیق کدی را به تفصیل مورد نقد و بررسی قرار می دهیم.

1. حاکمیت روش فیلولوژی کلاسیک
فیلولوژی یا روش نسخه شناسی[19] کلاسیک اروپایی، یکی از دقیق ترین روش ها در تحقیق متون قدیم، و نقد و فهم آن در غرب بوده که از قرن 16 در آنجا ظهور پیدا کرد. از قرن 19 میلادی، این روش بر تحقیقات اسلام شناسانه شرق شناسان غربی حاکم بوده است. پیش فرض اساسی این روش، اصیل انگاری اندیشه ها، نوشته ها و مذاهب دورانهای متقدم تر و سرچشمه انگاشتن آنهاست، به گونه ای که امور متأخر را بازپرداختی از آنها می انگارد.[20] به عنوان مثال روزنتال[21] در کتاب خود با عنوان اندیشه سیاسی در دوره میانه اسلام ـ که یکی از مهم ترین آثاری است که از این روش بهره گرفته است ـ با استفاده از این روش، دانش سیاسی این دوره را به سه بخش تقسیم کرده است؛ ولی با این کار، با برخی مشکلات روش شناسی مواجه گردیده است. وی در این اثر به دلیل استفاده از این روش، متون اسلامی دوره میانه را نه به اعتبار دوره اسلامی؛ بلکه به اعتبار دوره ای از یک تاریخ طولانی تر می بیند که هم چنان تداوم داشته و از سرچشمه ای اصیل، یعنی ایران قدیم، الهام گرفته است. وی با استناد به برخی مفردات موجود در سیاست نامه های دوره اسلامی (نظیر سلطان، پادشاه، وزیر و...) به هم سانی ساختاری آنها با اندیشه ایران باستان حکم می کند.[22] این تعلق خاطر به جزئیات و اسلوب نسخه شناسی، همان چیزی است که ابعاد زنده و بالنده فکر اسلامی را که سال ها به تفسیر متافیزیک قدرت و راهنمایی عمل در زندگی سیاسی مسلمانان می پرداخت، و به طور کلی رابطه عمل و نظر را در ساحت قدرت سیاسی تنظیم می نمود، در هم می شکند.[23]

کدی نیز در تحلیل انقلاب اسلامی ایران از این روش استفاده می کند. وی معتقد است برخی اعتقادات و احساسات ایرانیان که در وقوع انقلاب اسلامی نقش داشته است، برگرفته از عقاید مذهبی ایران باستان است. لذا از آن با قید باستانی یاد می کند و از تعابیری چون نگرش مانوی ایرانیان یا جهان بینی مانوی امام خمینی استفاده می کند. ایشان معتقد است یکی از محورهای عمده ای که از زمان های گذشته در کلیه نهضت های سیاسی ایران به نحو تکراری ظاهر شده، اعتقاد به ثنویت و دوگانگی خیر و شر است که سابقه آن شاید به قدمت آیین زرتشت، مانویت و یک سلسله بدعت های معروف ناظر بر دوگانگی خیر و شر باشد. (ج، ص 225) مذهبِ پیچیده و متنوعی که به نام زرتشتی خوانده می شد، دارای این خصوصیت اصلی بود که در آن نوعی دوگانگی بین نیروهای خیر و شر وجود داشت که سرانجام به پیروزی نیروی خیر منجر می گردید؛ بنابراین، قضایای جنگ عادلانه بین نیروهای خوبی و عدالت از یک طرف، و نیروهای شر و استضعاف از طرف دیگر، و یا بین افرادی که از نظر اقتصادی مورد محرومیت قرار گرفته بودند، با کسانی که عامل این محرومیت ها بودند، به دوران قبل از اسلام و هم چنین ایران بعد از اسلام برمی گردد، همان گونه که تأسی جستن به شهدا در ادیان بزرگ ایرانیِ قبل از اسلام نیز وجود داشت. (الف، ص 18)

کدی آخرین تجلی این امر (ثنویت خیر و شر) را در ایدئولوژی شیطان بزرگ می بیند و از آن به جهان بینی مانوی امام خمینی یاد می کند. وی بر این باور است که این عقیده در مفاهیم شیعی به طور فراوانی ابراز گشته است و محور آن ادبیات معطوف به امام حسین? می باشد که به دستور خلیفه شرور اموی به قتل رسیده است. مقایسه پادشاهان با امویان به طور ادواری در قرن نوزدهم، در نهضت های ضد قاجار به انجام رسید و در نهضت هایی که علیه محمدرضاشاه به راه افتاد تکرار گشت. تقسیم همه چیز در جهان به دو دسته خیر و شر همواره به انقلاب نمی انجامد، اما ذهنیتی را می آفریند که نسبتاً حرکت به سوی اقدامات انقلابی را آسان می سازد. در زمان های اخیر، دوگانگی بین خیر و شر ممعمولاً خارجیان شروری را دربرمی گیرد که به ایران ظلم می کنند (ج، ص 226). وی هم چنین معتقد است که نگرش مانوی بسیاری ا ز ایرانیان به جهان، که در آن هر چیز که خوب است به خدا و نمایندگان او و هر چیز که بد است به نیروهای شیطانی (آمریکا، سلطنت طلب ها، صهیونیست ها و بعضی گروه های دیگر) نسبت داده می شود، به حفظ موقعیت و احترام امام خمینی کمک می کند. (الف، ص 450)

وی در این تعابیر خود کاملاً این اعتقاد و نگرش ایرانیان را به ایران باستان و مانی و زرتشت نسبت می دهد. جالب این است که خود کدی تصریح می کند که قرینه اصطلاح دوگانگی خیر و شر، مسأله عدل و ظلم است که ریشه در الهیات شیعی و معتزلی دارد. (ج، ص 226) همچنین معتقد است که مفاهیم اساسی نظیر عدالت و بی عدالتی یا استضعاف (عدل و ظلم) که در نظر بسیاری از مسلمانان معتقد، مفاهیم مهمی است، در مکتب تشیع دارای اهمیت به مراتب بیشتری است. وی معتقد است این فکر که زمامدارانی که ظلمی را به جای عدل پیشه خود ساخته اند، به دنبال پیاده کردن اختیار خود هستند و نه اجرای اراده خداوندی، در ذات تفکر شیعی نهفته است. (الف، ص 46) ولی به رغم آگاهی از این مسأله در تمام مواردی که می خواهد از این اعتقاد و نگرش انقلابیون ایران صحبت کند آن را به اعتقاد باستانی آنها نسبت می دهد نه اعتقاد شیعی. همچنین صراحتاً پیشینه این تفکر را عقاید زرتشتی و مانوی می داند؛ لذا این گونه برخورد وی حاکی از اعتقاد و استفاده وی از بحث فیلولوژی و نسخه شناسی کلاسیک است؛ زیرا نسبت این اعتقاد به امور باستانی به دلیل عدم اعتقاد وی به وجود چنین اعتقادی در فرهنگ شیعی نیست؛ بلکه چون منشأ اصلی آن را نگرش باستانی ایرانیان می داند، آن را به اعتقادات شیعی نسبت نمی دهد.

شاهد دیگر این مدعا این است که ایشان همان گونه که اعتقاد جهان سوم گرایی، یعنی رابطه ظالمانه بین امپریالیست غرب و کشورهای جهان سوم را امری صرفاً شبیه به اعتقاد مانوی می دانست نه برگرفته از آن، می توانست این عقیده موجود در شیعه به عنوان اعتقاد به ظلم و عدل را نیز امری شبیه به بحث خیر و شر موجود در دیدگاه ثنویت مانوی بداند نه برگرفته از آن. در حالی که تعبیرات او خلاف این را نشان می دهد. استفاده کدی از روش فیلولوژی کلاسیک موجب شده است که تفکرات اصیل و ناب شیعی ایرانیان به عقاید و تفکرات ایران باستان نسبت داده شود و برگرفته از این اندیشه ها دانسته شود، و هیچ گونه اصالت و استقلالی برای تفکر شیعی باقی نماند و به تعبیری، ابعاد زنده و بالنده فکر اسلامی که سال ها به تفسیر متافیزیک قدرت و راهنمایی عمل در زندگی سیاسی مسلمانان می پرداخت، و به طور کلی رابطه عمل و نظر را در ساحت قدرت سیاسی تنظیم می نمود، در هم شکسته شود.

توجه به شباهت ظاهری و غفلت از ادبیات قرآنی امام خمینی اکثر نمونه های نگرش مانوی که مورد نظر کدی است؛ بلکه به تعبیری تمام آن موارد، همان بحث عدل و ظلم است که بنا به نظر خود وی، ریشه در الهیات شیعی دارد (ج، ص 226) و حتی اختصاص به مذهب تشیع ندارد؛ بلکه در آموزه های غیر شیعی نیز وجود دارد. این مفاهیم، قبل از آشنایی مسلمین با ایرانیان، در آیات قرآن و روایات معصومین? وجود داشته است و هیچ ربطی به نگرش مانوی ندارد. چه بسا بسیاری از مردم ایران و کسانی که در نهضت حضور داشتند اساساً هیچ گونه آشنایی با مانی و زرتشت و این گونه اعتقادات آنها نداشتند و اکنون نیز بسیاری از انقلابیون که همان اعتقادات شیعی را دارند، چنین آگاهی ای ندارند. اگر مراد کدی از اعقتاد به خیر و شر دقیقاً همان شکل خاص ثنوی موجود در دیدگاه مانی و زرتشت باشد، این مسأله در شیعیان به این شکل خاص وجود ندارد. اما اگر مراد شباهت ظلم و ستم مورد نظر شیعیان با اعتقادات خیر و شر ثنوی مانی و زرتشت باشد، این شباهت نسبت به بسیاری از عقاید و افکار بلکه تمام جهان بینی ها وجود دارد؛ چون بحث تقابل ظلم و ستم، و خیر و شر، امری است عقلایی که تمام عقلای عالم به آن اشاره دارند و قبح ظلم و ستم و مفهوم خیر و شر در تمام عقاید و افکار الهی و غیر الهی وجود دارد. بنابراین صرف وجود شباهت و امکان اتصال تاریخی شیعیانِ ایران به ایران باستان، دلیل بر این نیست که بحث مقابله با ظالم و مستکبر دقیقاً همان گرایش مانوی یا برگرفته از آن است.

کدی، خود در رابطه با مذهبی بودن این گرایش می نویسد:
مفاهیم اساسی نظیر عدالت و بی عدالتی یا استضعاف (عدل و ظلم) که درنظر بسیاری از مسلمانان معتقد، مفاهیم مهمی است، در مکتب تشیع دارای اهمیت به مراتب بیشتری است. این فکر که زمامدارانی که ظلمی را به جای عدل پیشه خود ساخته اند، به دنبال پیاده کردن اختیار خود هستند و نه اجرای اراده خداوندی، در ذات تفکر شیعی نهفته است. (الف، ص 46)
نکته مهم دیگری که در نقد این بحث باید مطرح شود اینست که هیچ گاه بحث خیر و شر مطلق با ادبیات ثنوی توسط امام خمینی مطرح نشد. بلکه آنچه توسط امام مطرح شد مفاهیم و الفاظ دیگری است که در قالب ادبیات دیگری می گنجد. امام خمینی از مفاهیمی چون شیطان بزرگ، استکبار و استضعاف استفاده می کند. ایشان آمریکا را شیطان بزرگ خواند و همواره از استکبارگری آمریکا و به طور کلی شرق و غرب، و به استضعاف کشاندن ملت های تحت ستم شکایت می کرد. مفهوم شیطان، استکبار و استضعاف مفاهیمی است که متعلق به یک ادبیات کاملاً دینی و قرآنی است و هیچ نسبتی با نگرش مانوی و زرتشتی ندارد.[24]

2. حاکمیت دیدگاه تاریخی گری
یکی از مواردی که در روش تحقیقی کدی مشاهده می شود بحث تاریخی گری است. نحوه بررسی تاریخی واقعه انقلاب اسلامی و برخی عبارات ایشان در آثار مورد نظر این مقاله، حاکی از اعتقاد ایشان به بحث تاریخی گری و استفاده عملی از این روش در تحلیل انقلاب اسلامی ایران است. قبل از ذکر شواهد و مواردی که دال بر بحث تاریخی گری در آثار کدی است، توضیح مختصری از بحث تاریخی گری لازم و ضروری به نظر می رسد.

عنوان تاریخی گری، ترجمه واژه آلمانی historismus می باشد. در مورد معادل انگلیسی آن باید گفت بسیاری از موارد دو واژه Historism و Historicism با هم اشتباه شده و به جای هم به کار برده می شوند. لیکن پوپر در کتاب جامعه باز و دشمنان آن، آن دو را از هم جدا می کند: [25]

الف. Historism یا نسبیت گرایی تاریخی به معنای آن است که تمام نقطه نظرها، آرا و عقاید و افکار ما از سوی شرایط یا موقعیت تاریخی ما تعیین می گردند. به عبارت دیگر، Historism بدین معنی است که شرایط یا موقعیت تاریخی افراد است که افکار و اعتقادات آنان را تعیین می کند.
ب. Historicism در معانی بسیار متفاوت و بیشماری بکار رفته است. درمعنای کلی بیانگر تأکید بیش از حد بر تاریخ است که از سوی رانکه، مانهایم[26] و ترولچ[27] ارائه شد. مضمون اصلی و محوری آن، تأکید بر این نکته است که هر زبان، فرهنگ، دین، و سیاست (و حتی تاریخ) خاص را تنها با مرتبط ساختن آن به یک بستر تاریخی می توان به گونه ای صحیح و مناسب درک نمود.

از بین دیدگاه های مختلف تاریخی گری، دیدگاهی که پوپر در کتاب جامعه باز و دشمنان آن به انتقاد از آن برخاسته است، دیدگاهی است که بر این فرض تأکید دارد که روند تاریخ تحت کنترل و هدایت قوانین عام و قواعد کلی قرار دارد. شناخت این قوانین عام و قواعد کلی، پیش بینی آینده جوامع، تمدنها و... را ممکن می سازد. قوانین مذکور، ثابت و لایتغیر بوده به طوری که مقاومت در برابر آنها بر مبنای موازین اخلاقی بیهوده است. به عبارت دیگر، خارج از قلمرو کنترل اراده و انتخاب انسانی قرار دارند. این نوع نگرش یا دیدگاه را می توان نزد افلاطون، هگل، کنت، مارکس، اسپنسر، اشپنگلر، توین بی و هایدگر دید.[28]

به طور کلی برای اصطلاح تاریخی گری تعاریف مختلفی ارائه شده است اما آنچه که در اکثر تعاریفی که راجع به تاریخی گری ارائه شده است، وجه غالب را داراست این عقیده است که عموماً تاریخی گری را همزمان نظریه و کاربستی می دانند که برای تبیین تاریخی، اولویت و جایگاه خاصی قائل است، البته به این دلیل که تعاریف مذکور آرا و عقاید، ارزش ها، هنجارها و کاربست ها و در واقع تمام امور انسانی را فرآورده های مجرد و مستقل فرهنگ های خاص می دانند نه تجلیات یا مظاهر فراتاریخی مربوط به وجوه اساسی و عام هویت فردی و اجتماعی بشر.[29] به تعبیر یکی از محققین:

اصحاب این عقیده، تاریخ را «اصل» قرار داده اند و به گفته ابن سینا در دانشنامه علائی، بقیه امور را «شاخ و خلیفه» دانسته اند.[30]
لئواشتراوس معتقد است بنیان تاریخی گری، تحلیلی فلسفی از اندیشه، معرفت، حقیقت، فلسفه، مقولات سیاسی، آرمان های سیاسی و غیره است، تحلیلی فلسفی که ادعا می کند به این نتیجه رسیده است که فکر، معرفت، حقیقت، فلسفه، مقولات سیاسی، آرمان های سیاسی و غیره اساساً و ماهیتاً «تاریخی» هستند.[31]

با توجه به مباحث فوق، آن دیدگاه از تاریخی گری که قائل به کنترل و هدایت تاریخ تحت قوانین عام و قواعد کلی و امکان پیش بینی آینده از طریق این قواعد کلی است، از عبارات کدی برداشت نمی شود؛ ولی دیدگاه دیگر که معتقد است فکر، معرفت، حقیقت، فلسفه، مقولات سیاسی، آرمان های سیاسی و غیره اساساً و ماهیتاً «تاریخی» هستند و شرایط یا موقعیت تاریخی افراد، افکار و اعتقادات آنان را تعیین می کند، از عبارات کدی استفاده می شود.

ادامه دارد ......  دنباله مقاله را
اینجا ببینید


منبع:
http://www.bashgah.net/fa/category/show/59577




مطالب مرتبط :
:: باشگاه اندیشه
:: مطالعه آنلاین آثار شهید مطهری
:: آینده انقلاب اسلامی ایران




منبع:
صالحین فارغ التحصیل شهید مرادی
http://salehineshahidmoradi.mihanblog.com/post/77



موضوع : 3-4-بصیرتی ,  تاریخ ایران اسلامی ,